Daniel 5

نکات کلی دانیال ۵

مفاهیم خاص در این باب

نوشتۀ روی دیوار

خدا به پادشاه جدید گفت که او شکست می‌خورد و خدا او را جایگزین می‌کند، تا نشان دهد که خدا حاکم حقیقی بر همه امور حتی قلمروهایی است که او را پرستش نمی‌کنند.

دشواری‌های احتمالی دیگر در ترجمه این باب

مَنا، مَنا، ثَقِیل، فَرسِین

این کلمات آرامی هستند. دانیال این کلمات را با نگارش آنها به حروف عربی [با دست‌خط عربی] «حرف به حرف می‌نویسد»، و سپس معنی آنها را توضیح می‌دهد. در ترجمه ULB و UDB این حروف به انگلیسی نوشته شده است. بهتر است مترجمین آنها را با استفاده از حروف الفبای زبان مقصد بنویسند.

Daniel 5:1

بَلْشصَّر

این نام پسر نَبوْكَدْنَصَّر است که بعد از پدرش پادشاه شد.

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#translate-names)

برای هزار نفر

«برای ۱،۰۰۰ نفر»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#translate-numbers)

در حضور ... شراب نوشید

«او در حضور ... شراب نوشید»

Daniel 5:2

ظروف طلا و نقره

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «ظروف طلا و نقره که اسرائیلیان درست کرده بودند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

ظروف

اینها فنجان‌ها و هر نوع ظرف کوچک دیگری بودند که شخص می‌توانست آن را در دست نگه دارد و از آن بنوشد.

جدّش‌ نَبوْكَدْنَصَّر برده‌ بود

اینجا «نَبوْكَدْنَصَّر» به ارتش نَبوْكَدْنَصَّر اشاره می‌کند. ترجمه جایگزین: «ارتشِ جدّش نَبوْكَدْنَصَّر» یا «ارتشِ جدّش نَبوْكَدْنَصَّر برده بودند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metonymy)

Daniel 5:3

ظروف‌ طلا را كه‌ از هیكل‌ گرفته‌ شده‌ بود

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «ظروف طلا که ارتش نَبوْكَدْنَصَّر از معبد برداشته بودند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

از هیکل خانه خدا

«از معبد خدا.» عبارت «خانه خدا» به ما قدری بیشتر دربارۀ معبد می‌گوید.

Daniel 5:4

اطلاعات کلی:

این صفحه تعمداً خالی است.

Daniel 5:5

در همان ساعت

«حینی که آنها آن کار را انجام می‌دادند» یا «ناگهان»

گچ

سیمان یا گِلی که روی دیوارها یا سقف‌ها پخش شده است و هنگامی که خشک می‌شود سطح صاف سختی دارد.

Daniel 5:6

هیأت‌ پادشاه‌ متغّیر شد

«صورت پادشاه رنگ پریده شد.» این به خاطر ترس او بود.

بندهای کمرش [اندامش]

«پاهایش»

زانوهایش بهم می‌خورد

این در نتیجه ترس بسیار او بود.

Daniel 5:7

حکیمان بابل [آنانی که با حکمت‌شان در بابل شناخته شده بودند]

این به کسانی که با مردگان صحبت می‌کنند، حکیمان، و منجمان اشاره می‌کند.

هر که این نوشته را بخواند و تفسیرش را برای من بیان نماید به ارغوان ملبّس شده و طوق زرّین بر گردنش (نهاده خواهد شد)

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «به هر کسی که این نوشته و معنی آن را تفسیر کند، لباسی ارغوانی به او خواهم داد و طوقی زرین بر گردنش [خواهم نهاد]»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

به ارغوان ملبّس

لباس ارغوانی کمیاب بود و به مقامات سلطنتی اختصاص داشت. ترجمه جایگزین: «ملبّس به لباس سلطنتی»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-explicit)

حاکم سوم

«حاکم شماره سه»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#translate-ordinal)

Daniel 5:8

اطلاعات کلی:

این صفحه تعمداً خالی است.

Daniel 5:9

بَلْشصَّرِ

این نام پسر نَبوْكَدْنَصَّر است که بعد از پدرش پادشاه شد. به نحوه‌ای که این نام را در کتاب دانیال ۵: ۱ نوشته‌اید، نگاه کنید.

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#translate-names)

هیأتش‌ در او متغّیر گردید

«صورتش رنگ پریده‌تر شد» صورت پادشاه حتی بیشتر از دانیال ۵: ۶ رنگ پریده شد.

مضطرب

ناتوان در درک، گیج

Daniel 5:10

ملکه

برخی نسخه‌های امروزی درک می‌کنند که منظور ملکۀ مادر است، یعنی مادر پادشاه. ملکه مادر احترام و عزت بیشتری در بابِل باستان دریافت می‌کرد.

ای پادشاه، تا به ابد زنده باش!

این روشی معمول برای درود گفتن به پادشاه بود.

هیأت‌ تو متغّیر نشود

«نیازی نیست که صورتت رنگ پریده شود»

Daniel 5:11

روح خدایان قدوس

ملکه باور داشت که قدرت دانیال از خدایان دروغینی است که نَبوْكَدْنَصَّر می‌پرستید. به نحوه ترجمه این عبارت در کتاب دانیال ۴: ۸ نگاه کنید.

در ایام پدرت

«وقتی پدرت سلطنت می‌کرد»

روشنایی و فطانت و حکمت مثل حکمت خدایان در او پیدا شد

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «او روشنایی و فطانت و حکمتی مانند حکمت خدایان داشت»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

پدرت‌ نَبوْكَدْنَصَّر پادشاه‌

«پدر تو، نَبوْكَدْنَصَّر پادشاه‌»

Daniel 5:12

در این‌ دانیال‌ كه‌ پادشاه‌ او را به‌ بلطشصر مسمّی‌ نمود یافت‌ شد

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «این همان دانیال است، که پادشاه نام او را بلطشصر گذاشت، و همه این خصوصیات را دارد»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

آنچه نوشته شده بود

«آن چه که روی دیوار نوشته شده بود.» این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «آن چه که با دست روی دیوار نوشته شده است»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

Daniel 5:13

دانیال را به حضور پادشاه آوردند

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «سپس آنها دانیال را نزد پادشاه آوردند» یا «سپس سربازان دانیال را نزد پادشاه آوردند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

که پدرم پادشاه از یهود آورد

در این عبارت «پدر» به نشانه همه سربازان استفاده شده است. ترجمه جایگزین: «که سربازان پدرم از یهود آوردند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metonymy)

Daniel 5:14

روح خدایان

بَلْشصَّرِ باور داشت که قدرت دانیال از خدایان دروغینی که بَلْشصَّرِ می‌پرستید، بود. به نحوۀ ترجمه عبارتی مشابه در کتاب دانیال ۴: ۸ نگاه کنید.

روشنایی و فطانت و حکمت فاضل در تو پیدا شده است

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «تو روشنایی و فطانت و حکمت بسیار داری»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

Daniel 5:15

الآن حکیمان ... را به حضور من آوردند

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «الآن حکیمان ... به حضور من آمدند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

برای من بیان کنند

«به من بگویند»

Daniel 5:16

به ارغوان ملبّس خواهی شد و طوق زرّین بر گردنت (نهاده خواهد شد)

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «لباسی ارغوانی و طوقی زرین به تو خواهم داد»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

ملبّس به ارغوان

لباس ارغوانی کمیاب بود و مختص مقامات سلطنتی بود. ترجمه جایگزین: «لباس سلطنتی خواهی پوشد»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-explicit)

[در ترجمه فارسی متفاوت است]

حاکم سوم

«نفر سوم در حکومت»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#translate-ordinal)

Daniel 5:17

عطایای تو از آن تو باشد، و ...

«من هدایای تو را نمی‌خواهم، بنابراین»

Daniel 5:18

اطلاعات کلی:

این صفحه تعمداً خالی است.

Daniel 5:19

جمیع قوم‌ها، امت‌ها و زبان‌ها

این عبارت از کلمه «جمیع» برای تعمیم استفاده می‌کند که به تعداد بزرگی اشاره دارد. ترجمه جایگزین: «تعداد بسیاری از مردم، امت‌های مختلف و زبان‌ها»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-hyperbole)

قوم‌ها، امت‌ها و زبان‌ها

اینجا «امت‌ها» و «زبان‌ها» به مردم امت‌های مختلف که به زبان‌های متفاوت صحبت می‌کنند اشاره دارد. به نحوه ترجمه آن در کتاب دانیال ۳: ۴ نگاه کنید. ترجمه جایگزین: «مردم امت‌های مختلف با زبان‌های متفاوت»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metonymy)

از او لرزان و ترسان بودند

این کلمات اساساً معانی یکسانی دارند و بر شدت ترس تأکید می‌کنند. ترجمه جایگزین: «بسیار از او می‌ترسیدند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-doublet)

هر که را می‌خواست می‌کشت

این عبارت به این معنی نیست که نَبوْكَدْنَصَّر پادشاه، خودش مردم را می‌کشت، بلکه او به افرادی فرمان می‌داد. ترجمه جایگزین: «نَبوْكَدْنَصَّر به سربازانش فرمان می‌داد که کسانی را که می‌خواست بکشند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metonymy)

هر که را می‌خواست بلند می‌نمود

«او آنانی را که می‌خواست بلند می‌کرد[ترفیع می‌داد]»

می‌خواست ... تمایل داشت

این کلمات معانی یکسانی دارند.

هر که را می‌خواست پست می‌ساخت

«او آنانی را که می‌خواست پست [حقیر] می‌کرد»

Daniel 5:20

دلش مغرور گردیده

اینجا «دل» به خودِ پادشاه اشاره می‌کند. ترجمه جایگزین: «پادشاه مغرور بود»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-synecdoche)

روحش سخت گردیده

اینجا «روح» به خود پادشاه اشاره می‌کند. اینجا به نحوی از استبداد او سخن گفته شده که گویی او سخت شده بود. ترجمه جایگزین: «پادشاه سرسخت شد»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-synecdoche and /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metaphor)

تکبر نمود

گستاخ و بسیار بی‌پروا شد

از کرسی سلطنت خویش به زیر افکنده شد

اینجا «کرسی» به اقتدارش برای حکومت کردن اشاره می‌کند. این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «مردم سلطنتش را از او گرفتند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metonymy and /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

Daniel 5:21

از میان بنی‌آدم رانده شد

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «مردم از او دور شدند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

دلش [ذهنش] مثل دل حیوان گردید

اینجا «دل [ذهن]» به افکارش اشاره می‌کند. ترجمه جایگزین: «او مثل یک حیوان فکر می‌کند»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metonymy)

شبنم

رطوبتی که صبحگاهان بر زمین می‌نشیند

هر که را می‌خواهد

«هر کسی را که انتخاب کند»

Daniel 5:22

بَلْشصَّر

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#translate-names)

دل خود را متواضع ننمودی

اینجا «دل» به خود بَلْشصَّر اشاره می‌کند. ترجمه جایگزین: «خودت را متواضع نکردی»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-synecdoche)

Daniel 5:23

خویشتن را به ضدّ خداوند بلند ساختی

اینجا به نحوی از تمرّد نسبت به خدا سخن گفته شده که گویی کسی را در برابر او بالا می‌برند. ترجمه جایگزین: «تو برضدّ خداوند طغیان کرده‌ای»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metaphor)

خانه او

چه چیز و جای «خانه‌اش» را می‌توان به وضوح بیان کرد. ترجمه جایگزین: «از معبدش در اورشلیم»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-explicit)

خدایی را که روانت [نفست] در دست او می‌باشد

اینجا «روان» به زندگی و «دست» به قدرت کنترل کردن اشاره دارد. ترجمه جایگزین: «خدایی که به تو جان می‌دهد» یا «خدایی که بر تمام زندگی تو کنترل دارد»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metonymy)

[در ترجمه فارسی متفاوت است]

تمامی راه‌هایت

«هر آن چه که انجام می‌دهی»

Daniel 5:24

این نوشته مکتوب گردید

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «این پیام را نوشت»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

Daniel 5:25

این نوشته‌ای که مکتوب شده است

این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «این پیغامی دست‌نویس است»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)

مَنا، مَنا، ثَقِیلْ و فَرْسِین‌

اینها کلماتی آرامی هستند که روی دیوار نوشته شده بودند. این کلمات را با اصواتی بنویسید که در زبان شما مأنوس به نظر می‌آیند.

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#translate-transliterate)

Daniel 5:26

‘مَنا،‘ ‘خدا ... را شمرده‌

«‘مَنا‘ یعنی ‌خدا شمرده است»

Daniel 5:27

‘ثَقِیلْ،‘ ‘سنجیده شده

«’ثَقِیلْ» یعنی «تو سنجیده‌ می‌شوی»

در میزان سنجیده شده و ناقص درآمده‌ای

به نحوی از داوری شایستگی پادشاه برای حکومت کردن سخن گفته شده که گویی می‌توانستند آن را وزن کنند. به این معنی است که پادشاه شایستگی سلطنت را ندارد. این را می‌توان به حالت معلوم بیان کرد. ترجمه جایگزین: «خدا شایستگی تو را برای سلطنت مورد بررسی قرار داده و دریافته که تو شایسته نیستی»

(See: /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-metaphor and /WA-Catalog/en_tm?section=translate#figs-activepassive)