¹ Heta ĩmẽ'ẽ oñehã ia mbypara verã hekope kavi kuatiare, opaite mbai ãñeteva ỹrymbytepe iko vekua, ² ỹrymboiva rãĩmi Ñanderu Tumpa ĩñẽ ryheva õñepyrũrãvãĩ hesha vekuare, hareka pyrỹmbory mbe'ua verã ñẽẽ kaviva. ³ She rãnga aikohe aikuaa kavi rãni verã õñepỹrũãvive, hãrã haikavishe ambyparande verã kuatiape kova mbai hẽndape kavi, nde Teofilo haihuhava, ⁴ rikuaa kavi verã opa mbai ãñeteva nymbo'eaheva rãĩmi. ⁵ Herodes, Judeape'õ huvisha vasu jy'arape, iko pẽnte pai Zacarias he'iashua Abias ryheva, hãrã hỹreko Elizabet jyve, Aarón ryheva. ⁶ Mõkue ryheve heko kavi Ñanderu Tumpa hỹnonde hãndi japo hekope kavi Ñanderu Tumpa ĩñẽẽ, harea japoha verã. ⁷ Tẽvã hĩjapoã reta, shara Elizabet membyã, hãndi mõkue ryheve kuakuaitemãrã. ⁸ Hãmã pẽnte arape mba'apo ẽẽ Zacarias Ñanderu Tumpa hỹnonde tupaope, japo verã vahẽmãrã, ⁹ paire japoseva rãĩmi, Zacarias iche tupaope matãtĩ verã mbai pisheka kavikue. ¹⁰ Haivi hapyama'ẽ mbai pisheka kavikuerã, kuareta hetava ñymbaty'õ katuape jurure ñynõĩ. ¹¹ Haivi sapy'ãĩ ijeshakashu Zacarias pẽnte Tumpa jokueva. Ñymboy'ẽ altar jiche kytyrã. ¹² Zacarias heshama voka Tumpa jokuevarã myngyje hareka kũãã mbaivara japopo. ¹³ Tẽvã Tumpa jokueva heishu: Zacarias, avy kyje; Ñanderu Tumpa hẽnduma mbai rirureva, hareka ndyreko Elisabet membypokui, hãrã ndyray rymbyheepokui Juan. ¹⁴ Ndee ryvy'apo, hãrã hetavape mbyvyapo jyve, hai oamarã. ¹⁵ Shara ndyray mbai vasuvepo Ñanderu Tumpa hỹnonde; ho'ũãpo mbai pyrỹmyngauva, hareka ndei teri oarãvãĩpo, tynyhẽ Espiritu Santo. ¹⁶ Heta Israelpe õre nohẽjypo mbai porãmba vekuaivi Ñanderu Tumpa hape kyty. ¹⁷ Ko Juan vãhẽpo ndeiteri Kristo ourã, Tumpa ĩñẽẽ mbeu’ia Elias espiritu hareka mbaikatu ryheve, mbypya kavi verã tuure, tayre hãndi, hareka mboi verã ñẽẽ hẽndumbare, ñẽẽ hẽndu verã. Kỹrãpo myhẽvã pẽnte tẽnta Ñanderu Tumpa pevãrã. ¹⁸ Zacarias pyrãndushu Tumpa jokueva: Mãrãrapo kỹrã jehu? Shara akuakuama, hareka shỹreko kỹrãi jyve. ¹⁹ Tumpa jokueva heishu: She hai Gabriel, ãĩme'ãĩva Ñanderu Tumpa hỹnonde; hareka hai shymbou rẽĩvape ambeunde verã kova ñẽẽ haikaviva. ²⁰ Hãmã ã'ẽ na'ẽngupo rypyta hareka rĩnjetavẽãmapo ndyray oapeve, vokava jehupo nde ryrojã shiñẽẽrã. Jehu verã jy'arape. ²¹ Hãmã kuareta hetava katuape Zacaria hãrõ õre, pỹrãndu ijupe reta mãrã'ĩrãra kỹyĩte'ẽ tupaope. ²² Haivi Zacaria õhẽjymarã, katuã ĩnjetashu reta. Hãrã kuaretare kuaaraveĩ mãĩnũnga heshava. Hãrã Zacaria ipoĩ myhã'ãngate'i mbeushu verãre hai ñã'ẽnguva. ²³ Hãmã opa japo tupaope japo verãrã, pai Zacaria ohojy hẽntape. ²⁴ Kyrã kova ikovamarã hỹreko Elisabet purua, hãrã 5 jasy õhẽveã hẽntaivi; py'aĩ mbijeta'i: ²⁵ Ñandeja kỹrã japo shyrehe potã mbava jahe shyreherã. ²⁶ Hãmã 6 jasyape, Ñanderu Tumpa mondo jokueva Gabriel pẽnte tẽnta Nazaret he'iashuva Galileape'õ. ²⁷ Haipe ẽẽ Maria, pẽnte kuñatãĩ heko kaviva mẽẽ ĩñẽẽ õmendahe verã Jose, David ñymoña hãndiare ryheva. ²⁸ Tumpa jokueva iche Maria ẽvãperã heishu: Arỹmarãndu kavi! Ñanderu Tumpa ẽẽ nendie, mbaikavipy nymytynyhẽva; opaite taupe retaivi. ²⁹ Maria pya myngyje haipe, hãrã pyrãndu mbaivarapo he'iseshu vokava marãndu. ³⁰ Tumpa jokueva heishu: Maria avy kyje, Ñanderu Tumpa nymbyhory. ³¹ Ndupuruapo hareka nymemby kuimbaipo hãrã rymbyheepo Hesu. ³² Hai mbaivasupo hareka he'iapohe: Ñanderu Tumpa vateve'õ tay; hãmã Ñanderu Tumpa japoposhi mburuvisha vasu, tỹnondeshivare David rãĩmi. ³³ Hai ñyngarekopohe Jacob hẽntarãva retape opa arape. ³⁴ Maria pyrãndushu Tumpa jokueva: Mãrãrapo vokava jehukui, kuimbai shee aikomba teri hãndiva? ³⁵ Tumpa jokueva heishu: Espiritu Santo mbaikatu oupo nẽãrẽ, hãrã Tumpa vateve arapy'õ ñymbaikatu nỹmõãpo ãvãpyntu rãĩmi. Hãrã vokava sanjay ou verã mbyheeapo heko kaviva hareka Ñanderu Tumpa tay. ³⁶ Hãmã Elizabet, nyrẽta ĩrũ membypo jyve, kuakuamatẽvã. Vokava taupe he'iaheva memby'ia, japoma 6 jasy puruava. ³⁷ Ñanderu Tumpa pevarã mba'ety maĩnunga javaishu verã. ³⁸ 38 Haivi Maria hei: She Tumpa jokueva. Tumpa tijapo shyrehe nde rereva rãĩmi. Hãmã haivi Tumpa jokueva ohojy. ³⁹ Vokava arape Maria narẽ'ãite oho pẽnte tẽnta Judeape'õ yvyturusu kyty. ⁴⁰ Hãrã vãhẽ Zacarias hẽntaperã marãndushu Elizabet. ⁴¹ Elizabet hẽndu Maria mãrãndurã, ñandu õmyi sanjay hyepe, hãrã Elizabet haipe tynỹhẽ Espiritu Santoivi. ⁴² Hãmã hỹnatu ĩnjetarã hei: Ñanderu Tumpa ñẽẽ kavi ñono ndyrehe opaite taupe retaivi, hareka ĩnjeta kavipohe nymemby. ⁴³ Mbavara she, ou vãhẽshe verã Sheja ishy? ⁴⁴ Ahẽnduma shymãrãndurã, shymemby omỹĩ vy'arã shyryepe. ⁴⁵ Ryvy'apo nde ryroja vekua, ikopo opa mbai Ñanderu Tumpa heiva. ⁴⁶ Maria hei: Shyrykove mbyhoryrã pyraheshu Ñanderu Tumpa; ⁴⁷ hãrã shypya hory shara hai shymondo jepe'ia. ⁴⁸ Shara Ñanderu Tumpa mãĩhe, jokuearea pavete'ia, hareka haivi opaite kuaretare heiposhe; nde ĩnjetaha kavi ndyrehe. ⁴⁹ Ñanderu Tumpa ñymbaikatuva kova mbai japo shyreheva. Hee heko kaviteveva. ⁵⁰ Ñanderu Tumpa pareko ñõĩpo opa ara hai omombaishuvape. ⁵¹ Hãrã opa mbaikatukue japo, jepyhe opaite jyroja'i ijehevare. ⁵² Hãmã ñymbaikatuvare vapyaivi opa mbyvejy haivi vateve ñono pavetevare. ⁵³ Hãrã ñymbahyvape mỹnyhẽ mbaikavikuepy, hãrã iporãĩ mondojy iko katuvare. ⁵⁴ Mboryshu jokuevare tẽnta Israelpe'õ, hareka sareãhe parekoshu verã. ⁵⁵ Hai ñẽẽ mẽẽvã rãĩmi Ñanderu tynondeva Abraham hareka ñymoña hãndivare opa arape. ⁵⁶ Maria pyta hãndi Elizabet mbahapy jasy, haivi ohojy hẽntape. ⁵⁷ Vãhẽma ara Elizabet memby verã, haivi sanjay kuimbai oa verã. ⁵⁸ Hẽnta ĩrũre hareka hẽntarãre jyraha marãndushu kuama Ñanderu Tumpa pya kavite hãndirã. ⁵⁹ Hãrã 8 aravape raha reta vokava sanjay hapia piremi chĩchĩa verã, haivi tuu hee, Zacarias, pota ñono jyrehe. ⁶⁰ Tẽvã ishy hei: Mba'ety, Juan he'iaposhu. ⁶¹ Haire heishu: Mãrã'ĩrãra? Mba'ety rãnga nyretarãre kỹrã he'iashua. ⁶² Hãmã myhã'ãngape pyrãndushu reta tuu Zacarias, mãrãra kỹrẽy mbyhee sanjay. ⁶³ Zacarias jurure pẽnte yvyra pysẽvẽ mbypara verã hãrã ñono: "Juan he'iaposhu". Haivi mbyhaikavi jyre. ⁶⁴ Haivi Zacarias ĩnjetajy, hãrã õñepyrõ omombai vasushu Ñanderu Tumpa. ⁶⁵ Opaite hẽnta ĩrũre; hareka opa tẽnta Judea yvy turusuipi mbe uha kova mbai jehuvekua. ⁶⁶ Hãmã opaite kuavare kova mbai pya mbĩjetarã pyrãndu ijupe reta: Mbaiva japo i verãte ko sanjay? Ñanderu Tumpa ãẽte vape ñẽẽ kavi hei herã. ⁶⁷ Hãmã tuu Zacaria, tynyhẽ Espiritu Santoivi, hãrã ñimiñẽẽ Ñanderu Tumpa ñẽẽ mẽẽshu vekua reherã, hei: ⁶⁸ Toñemombai vasu Ñanderu Tumpa Israel ñu tumpa, shara ou mãĩhe Israelre nohẽ hareka mondojepe verã. ⁶⁹ Hãmã mũpũa ñande David ryhevare mbyteivi, pẽnte ñanymondo jepe verã pyrãtava. ⁷⁰ Heiva rãĩmi tynondevareTumpa ĩñẽẽ mbeu'ia heko kaviva juruivi: ⁷¹ Hãmã ñandy reky verã ñandy reshatamba ia retaivi, hareka opaite ñandy pareko mba ipoivi. ⁷² Hãrã pareko verã ñanderu tynonde vare hãndi, hareka saremba he verãre ñẽẽ kavi mẽẽ vekua rehe. ⁷³ Hãmã kova hai ñẽẽ mẽẽ vekua ñanderu Abrahampe: ⁷⁴ Ñandy reky verã ñandy opaite ñandy reshatamba iare ipoivi, hãmã kyje mbape haykue jaha verã. ⁷⁵ Teko kaviape hareka heko kavipe hỹnonde jaiko teri ko ara pukukue. ⁷⁶ Hãmã nde, shy ray nymby heeapoTumpa ĩñẽẽ mbeu'ia ara vateve õ; rehopo Ñanderu Tumpa hỹnonderã, rĩñono kavishu verã haperã: ⁷⁷ Hãmã hẽntape õre rymby kuaaka verã Ñanderu Tumpa pyry mondojepeva, hareka mbai porãmba japo vekua heja reiva. ⁷⁸ Ñanderu Tumpa jyhaihupy hareka jypareko kueivi, mẽẽ ñande vate araivi kõĩ ouva rãĩmi. ⁷⁹ Hai sape verã opaite pỹntu porãmbape iare, hareka ikova manovare ĩãpe; hãmã ñany mbyvata verã pya kaviva hapeipi. ⁸⁰ Hãmã syry oho i sanjay, hareka ñymy pỹrãta hykovepe; hãrã hai iko yvy ikoa mbaipi, haivi ijeshaka verã ara peve Israel retape.