¹ ǝ̀ʋá ɖo gáhoho ɖǝ̀ mǝ̀ kǝ̀ yesu lǝ̀ ʒonnɔn yí ǝ̀ɖú gánwomǝ̀ kidǝ̀ ǝ̀dúwómǝ̀, ílǝ̀ ́kpránú ílǝ̀ nú ǝ̀nyɔ̀n nyɔ̀ngbí kúdǝ̀ Mawu yǝ̀ jíŋ́kori fiɔ̀ ɖú hòáŋ́ti. àmǝ̀ àmǝ̀wúʋǝ̀áwó lɛ̀ɖɛ̀ kidǝ̀. ² kidǝ̀ yɔǹrɔǹ kéí dá gbɔngbɔn vɔ̀ɛ́n yǝ̀ ɖɔ̀ nǝ̀ wòá: marie, àmǝ̀ kǝ̀ woyɔ̀ nǝ̀ bǝ́ madǝ̀lɛ̀ímǝ̀, àmǝ̀ kǝ̀ mǝ̀ gbɔ̀ngbɔ̀n ʋɔ̀ɛ́n àmańdrǝ̀ ɖolǝ̀á, ³ jaánǝ̀ cusá si, kidǝ̀ àmǝ̀ kpɔ̀ nǝ̀ ǝ̀ródǝ̀ yǝ̀ wó jí, súʒ ánǝ̀ kidǝ́ yɔ̀nrɔ̀n súgbɔ̀ búwó kǝ́ cɔ̀ nǝ̀ wó nú nɔ̀n àmǝ̀si isǝ́ŋ́ ʋá nǝ̀nǝ̀ ǝ̀nú hiańhiánwó. ⁴ Gàkǝ̀mǝ̀ àmǝ̀ súgbɔ̀wó bɔ dǝ́ gbɔ̀á, àmǝ̀ có ǝdúgánmǝ̀ vóvóvó ʋá gbɔ̀, ǝ̀lǝ̀ nú ǝ̀lódódó ɖǝ́ká wó : ⁵ Ǝ̀nú ́dotɔ̀ dó bǝ́ yá dónú .gàkǝ̀mǝ̀ ílǝ̀ donúá, ǝ̀núkúá ɖowó yǝ̀jin dǝ̀ ǝ̀mɔ̀ntó, wó ʒɔ̀njí í jikori ɔcǝ̀ʋiwó cɔ wó séɖú. ⁶ Ǝ̀ɖǝwó jè ǝ̀kpéwó mǝ̀ í keí mi ́ʒéɖǝ̀ká, ǝ̀ɔcú ǝ̀núkédòá ànyigbán ŋ́fà o. ⁷ Ǝ̀búwó géjin dǝ̀ ànjáwómǝ̀ í ánjáwó lǝ́ cí in kidǝ̀ ílǝ̀ ʋúgbáwó. ⁸ vɔ̀á ǝ̀núdodo búwó je ànyigbán ńyɔ̀ngbi jí í cin ǝ̀kú káʋǝ̀tá kpò jidǝ̀ ká́wǝ̀tákpó jí.» kǝ̀ yesu nú ǝ̀là jrɔ̀á, ǝ̀dàhá : «bǝ̀ àmǝ̀kǝ̀ ǝ̀tó lesi bǝ̀ nán sétonùá, nán sétonú !» ⁹ í, yǝ̀ dekprɔ̀ʋiwó lǝ̀ biɛ sé bǝ̀ ǝ̀lodòdò ŋ́nán gùmǝ ɖǝ̀. ¹⁰ Ǝ̀nú nǝ̀ wo bǝ̀ : «miańwó í wó nán bǝ̀ miań desi Mawu yǝ́ fíɔ̀ ɖúhɔ̀ yǝ̀ nú ɔcláɔcláwó vɔ̀á nǝ̀ àmǝ̀ búwó, lododo í ànyi, cágbǝ̀ nǝ̀ wó lǝ̀ kpɔ̀ nuán, wóŋká kpɔ̀ ŋ́ɖé o í nǝ̀ wó lǝ̀ setonuán woŋ́ké seŋ́ɖé o. ¹¹ mi sé ǝ̀nú kǝ̀ lódodòá nyí :ǝ̀núdodoá nyi mawu yǝ̀ nyɔ̀n. ¹² kǝ̀ gejin dǝ̀ ǝ̀mɔ̀ntoá, wó nyi àmǝ̀ kǝ̀ wó sénɔ̀n í kǝtɔ̀á ʋánɔ̀n í ɖǝ̀nǝ̀ lǝ̀ wojí wómǝ̀, kidǝ̀ súsú bǝ̀ woŋ́ká hɔ̀ ǝ̀nyɔ̀n sé nǝ wòá ʋá kpɔ̀ ɔcɔ̀námǝ̀tɔ̀ o. ¹³ sei jiá, kǝ gejin dǝ̀ ǝ̀kpéwó jiá, nyi àmǝ̀ kǝ́ ɔcɔ̀nǝ̀ ǝ̀nyɔ̀nán kidǝ́ vivi gàkèmǝ̀ wó séá, vɔ̀á wóŋ́ ɖo nǝ̀ ǝ̀kǝ̀wó ; wó hɔ̀nǝ̀ sé nǝ̀ gàɖǝ̀mǝ̀, vɔ̀á lǝ̀ tetekpɔ̀ yǝ́ gàmǝ̀ wòá, wó gbénɔ̀n. ¹⁴ kǝ̀ gejin dǝ́ ǝ́njáwòmǝ̀, wó nyi àmǝ̀ kǝ́ w osé nǝ̀ ǝ̀nyɔ̀nán ilǝ wó mɔ̀n ʒɔnʒɔnyi yikɔá, ǝ̀nyɔ̀n kidǝ̀ súsúwó ʋá wú nǝ̀ gánwó, ǝ̀honúwó kidǝ́ ɔciɔcǝ̀mǝ̀ núwó í wó kúcincin wó cinnɔ̀n o. ¹⁵ vɔ̀á kǝ́ gejin dǝ́ ànyigbán nyɔ̀ngbi jiwóá wó nyi àmǝ̀ kǝ́ wó sénɔn ǝ̀nyɔ̀n dǝ̀ ǝ̀ji kidǝ́ súsú nyɔ̀ngbi, lenɔn wó sinŋ́sinŋ́ i cinnɔǹ ǝ̀kú í nalǝ̀ wɔ̀ɛ yikɔ̀.» ¹⁶ kpɔ̀, àmǝ̀ ɖéŋ́ tɔ̀nǝ̀ kánɖǝ̀ bǝ̀ yǝ̀á cɔ̀ ǝ̀nú í séŋ́ cin àló í séŋ́ dalǝ̀ àbàtí gɔ̀mǝ̀ o.vɔ̀á wó cɔ̀nǝ̀ dǝ́ ǝ̀nújí bǝ́ àmǝ̀ kǝ́ lá ɖomǝ̀áwó nán kpɔ̀ kánɖǝ̀. ¹⁷ Ǝ̀núkédɔ̀á ŋ́ɖǝ̀ ɔclá kǝ́ wóŋ́ká téŋ́ ́nyin, í ŋ́ɖǝkin ŋ́ɖǝkin ŋ́lǝ́ ɔcláɔclá tòhò kǝ́ wóŋ́ ká téŋ́ ɖǝ́ ǝ̀núleŋ́ o í lá ʋá ŋ́kéké gánŋ́gán gbé o. ¹⁸ Mi ɖɔ̀tò nyɔ̀ǹgbi, ǝ̀núkedɔ̀á wòá ná àmǝ̀ kesi ilǝ́ séŋwú, vɔ̀á àmǝ́ keŋ́ wɔ̀ɖɛ sùgbɔ̀á, ǝ̀nú kei búbǝ yǝ́ wɔ̀ ɖɛ cá wòá gbǝ́ ɔcɔ̀ɛ lèsi.» ¹⁹ Seijiá, yǝ́ nánán kidǝ́ nɔnʋiawó ʋágbɔ̀, vɔ̀á wóŋ́ká teŋ́ yigbɔ o cágbǝ àmǝ́ súgbɔ̀ ŋ́ti. ²⁰ Wó nú nǝ̀ bǝ : «tɔ̀ nánań kidǝ̀ tɔ̀ nɔ̀nʋiwó ílǝ́ ɔciɔcénúdɛ,́ wolǝ́ ji bǝ̀ wòá kpɔ̀ wó.» ²¹ Yesu lǝ́ ɖoŋ́ nǝ̀ wó bǝ́ : «tiŋ́ nánán kidǝ́ tiŋ́ nònʋiwó wònyi àmǝ̀ kǝ̀ lǝ̀ ɖòtó Mawu yǝ́ nyɔ̀n í wó cɔ̀nɛ̀ dǝ̀ àdowɔ̀wɔ̀ mǝ̀.» ²² Kpɔ̀, ŋ́kéké ɖǝká, Yesu ɖo tɔ̀ji húnmǝ̀ kidǝ yǝ̀ dékprɔ̀ʋiwó ǝ̀nú nǝ̀ wó bǝ : «mi ná miań yi tańkúá ŋ́gbé lǝ̀ŋ́nú.» í wó tɔ̀ ciá ɔcúɔcú ²³ gàkǝ̀mǝ̀ wó lǝ̀ ɔcú ciá yikɔ̀á, Yesu dànrɔ̀n .Ayá sinŋ́sinŋ́ tɔ̀ ɔcɔɔcɔ lǝ̀ tànkùá jí í tɔjihùnán lǝ̀ nú cú í wó lǝ̀ àfòku ganŋ́gan mǝ̀. ²⁴ Yǝ̀ dekpɔʋíwó ʋá gbɔ̀ ilǝ̀ nyɔ̀niǹ ílǝ̀ nú bǝ̀ «Àɔcotɔ̀, Àɔcotɔ̀ ! milǝ crɔ̀oǹ !» ǝ̀nyon í kǝ̀dǝ̀ àyá kidǝ̀ ǝ̀ci yǝ̀ dán kǝ̀ búbɔ̀ í wó vú. ²⁵ Ílǝ̀ nú nǝ̀ wo bǝ: «fi miaǹ ɔcɔse lǝ̀ ?» kǝ̀ vɔ̀nvɔ̀n ɖòwòá kidǝ̀ keí kpacà wòá wólǝ̀ nú lǝ̀ wo ɖǝ̀ki wó mǝ̀ bǝ̀ : «àmǝ̀ kéi nyí àmǝ̀ lá ílǝ̀ nú nyɔ̀n nǝ̀ àyá kidǝ̀ ci í wolǝ̀ búi ?» ²⁶ Wó ʋá ́ɖo ǝdu kǝ̀ ̀nyi ocraseniens í kpáncɔ́ Galilean. ²⁷ gàkémǝ̀ wó ɖí lǝ̀ tɔjihúnań mǝ̀ań, àmǝ̀ ɖǝká kǝ̀ gbɔngbɔn ʋɔɛnwó lǝ̀ mǝ̀ ʋá dogowo.keke ɔcòɔcóá ŋ́gbé do nǝ̀ àwu o í nɔ̀nnɔ̀n àɔcó ɖǝ̀kin mǝ̀ o vɔ̀á àmǝ̀ ɖiɔco únɔ̀nnɔ̀n. ²⁸ kéí kpɔ̀ yesuá, ǝ̀le dàhá, í gejin dǝ̀ yǝ̀ ŋ́kɔ̀ .kidǝ̀ ǝ̀gbe sinŋ́sinŋ́ ǝ̀nu bǝ̀ «nu kéi má wɔ̀ kidǝ̀ ǝ̀wó yesu, Mawuʋi jiŋ́korotɔ̀ ? ŋ́lé ɖǝ̀kuku nǝ̀ wó, ŋ́ká cákaŋ́ o.» ²⁹ ǝ̀núkédɔ̀á yesu nu nyɔ̀n nǝ gbɔ̀ngbɔ̀n mákɔ́ mákɔ bǝ̀ nán do lǝ àmǝ̀ nánmǝ̀ ǝ̀núkédɔ̀á ǝ̀ji-ǝ̀jiá wò conǝ̀ lǝ̀gbɔ̀ .togbɔ bǝ wó bɛ̀ɖɛ̀ kidǝ̀ àwɔr̀ɔ́ kidǝ́ kaá búwó í wó gbélǝ̀ cɔɛ̀, ǝ̀lǝ̀ có àwɔ̀rɔáwó í gbɔ̀ngbɔ̀n vɔɛ̀n tutú séŋ́ yi ʒogbejí. ³⁰ í yesu lǝ biɛ̀ sé bǝ : «nǝ̀ wó yɔ̀ nǝ̀ wó mɔ́n ?» í ɖoŋ́ bǝ̀ : «légion» ǝ̀nùkédɔ̀á gbɔ̀ngbɔ̀n ʋɔɛn súgbɔ̀wó ɖo mǝ̀ ɖɛ̀. ³¹ í wolǝ ɖǝ́ kúkú nǝ̀ béŋ́ká ɖǝ́ gbe nǝ wó wóá ji ǝ̀do yidoyidoá mǝ o. ³² kpɔ̀, lǝ́ŋ́má kǝ́ ǝ́hán sugbɔ̀wó lɛ kǝ̀ lǝ ɖunu lǝ̀ ǝ̀tó támǝ̀.gbɔ̀ngbɔ̀nwó ɖǝ̀kuku nin bǝ̀ nań ná ǝ̀mɔ̀n yǝwó nǝ̀ yǝwòá ɖo ǝ̀hánwómǝ̀ .í ɖǝ̀ mɔ̀n nǝ̀wó, ³³ í gbɔ̀ngbɔ̀nań, wó do lǝ̀ àmǝ̀àmǝ̀,í wó ɖo ǝ̀hán wòmǝ̀ ,i ǝ̀rán kpòá có kàbà í ɖiábú tó ǝ̀toájí í ʋá tankuàmǝ̀ í kú tɔ̀ kú . ³⁴ kǝ̀ ǝ̀hán kpɔ̀ji tɔ̀ wó kpɔ̀ ǝnúkǝ̀ jɔ̀á, wó si í ʋá kàkà ǝ̀nyɔ̀n lǝ̀ ǝ̀du gànmǝ̀ kidǝ̀ ǝ̀hánàmǝ̀ séé. ³⁵ Í àmǝ̀ wó lǝ do ílǝ̀ kpɔ̀ ǝ̀núkǝ̀ jɔ̀á .kǝ̀ wó ʋá ɖo yesu gbɔ̀á í wò kpɔ̀ àmǝ̀ kǝ̀ gbɔ̀ngbɔ̀n ʋɔɛnuwó lǝ̀ mǝ̀ ɖɛ̀ɖǝ̀ caá í kánrɛ̀n dǝ yǝ́ fɔ̀wó gbɔ̀ɖɛ̀á í do àwú ilǝ ɔconú jɔjɔwó vɔ̀nvɔ̀n ɖówó. ³⁶ Kǝ̀ àmǝ̀ kǝ̀ kpɔ̀ ǝ̀núkǝ̀ jɔá wo lǝ nui nǝ̀ àmǝ̀ buwó sigbe àmǝ̀ kǝ̀ gbɔ̀ngbɔ̀n ʋɔɛnwó lǝ mǝ̀ kpɔ̀ ɖɔ̀ dádá ³⁷ Ǝ̀hánàmǝ̀ lǝ̀ cerasénia yǝ́ nukańmǝ̀ núnǝ̀ yesu bǝ̀ ná gboï lǝ yǝ̀ wó gbɔ̀, ǝ̀núkéjɔ̀á vɔ̀nvɔ̀n gánŋ́gán ɖǝ̀ká ɖòwó .í ɖò tɔ̀ jihún mǝ̀ í trɔ̀. ³⁸ Àmǝ̀ kǝ̀ gbɔ̀ngbɔ̀n ʋɔɛnwó dolemǝ̀ań lǝɖǝ̀ kúkù bǝ́ ná rɔ̀n nǝ̀ yá yi kidǝ̀ vɔ̀á yesu lǝ yɛń ilǝ̀ nu nǝ̀ bǝ : ³⁹ «trɔ̀ í tɔ̀ ɔcòmǝ̀ í ná nú ǝ̀nu gánŋ́gán kǝ́ Mawu wɔ̀ nǝ̀ wóá.» àmǝ̀án yi ǝ̀du gánŋ́gán wómǝ̀ ílǝ nú ǝ̀nukǝ yesu wɔ̀ nǝ̀ań. ⁴⁰ Kpɔ̀ kǝ́ yesu ́ɖòá, àmǝ̀ su gbɔ̀à, àmǝ̀ sugbɔ̀àwo ɔcɔɛ̀ ǝ̀nukǝjɔá wolǝ̀ nɔ̀nté kpɔ̀ɛ̀. ⁴¹ Kpɔ̀ àmǝ̀ kǝ tɔ bǝ̀ jaïrus ʋá ;ǝ̀nyi hàmǝ̀ mǝ̀mǝ̀ gán ɖǝ̀ká .ǝ̀cɔ̀n dǝ̀ ̀yesu yǝ̀ fɔ̀ gbɔ̀yǝ̀, ⁴² Ǝ̀nukéjɔ̀á ǝ̀ʋiá yɔ̀nrɔ̀nʋi ǝ̀ku ɖǝ̀ká kǝ ɖo ǝ̀hó àmǝ̀wuiʋǝ̀ lǝ̀ kú.gàkémǝ̀ yesu yikɔ̀á, àmǝ̀ sugbɔ̀àwó códéŋ́. ⁴³ í vɔ̀á yɔ̀nrɔ̀n ɖǝká lǝ̀ àmǝ̀àwó mǝ̀ kǝ̀ ǝ̀hún lǝ̀ kɔ̀ lǝ́ŋ́ cokéké ǝ̀hó àmǝ̀wuiʋǝ̀, í ʒán ǝ̀ho kǝ̀lǝ̀ siáwo séé lǝ̀ ǝ̀ɖɔ datɔ̀wó gbɔ̀ vɔ̀á àmǝ̀ ɖǝ̀ŋ́ téŋ́ dádò nǝ̀ o. ⁴⁴ Ǝ̀tébɔ̀ yesu lǝ̀ ŋ́gbǝ̀ lágé í táló yǝ̀ wú yǝ̀ tógá í ʒéɖǝká, ǝ̀hún cité. ⁴⁵ Yesu nu bǝ : «mɛni kléún ?» kǝ̀ àmǝ̀siàmǝ̀ lǝ́ mɔ̀n nuán, Petro nu bǝ : «àɔcotɔ̀, àmǝ̀wó lǝ̀ ɔcáɔcáwó ílǝ̀ dò dú nǝ̀ wó.» ⁴⁶ vɔ̀á yesu ɖoŋ́ bǝ̀ : «àmǝ̀ ɖǝ̀ká kléún, ŋ́sé nyɔ̀ngbi bǝ́ ŋ́sin ɖǝ̀ká dolǝ̀ tíŋ́ ránmǝ̀» ⁴⁷ kǝ̀ yɔ̀nrɔ̀ná lǝ̀ kpɔ̀ bǝ̀ yǝ́ŋ́ká teŋ́ gbé siɔclaá o, ǝvá ílǝ̀ Huhu i gejin dǝ yǝ́ ŋ́kɔ̀ .ǝ̀lǝ́ húnmǝ̀ lǝ́ ámǝ̀wó seé ŋ́kuʋimǝ̀ ǝ̀nukǝ̀ jɔ í yǝ kléá í sigbe í kpɔ̀ ǝ̀dɔ̀ dàdaá lǝ́ ʒéɖǝká ʒeɖǝ́ká. ⁴⁸ í yesu lǝ nu nǝ̀ bǝ́ : «ǝ̀ʋinyin yɔ̀nrɔ̀nʋi tɔ̀ ɔcòɔcé ɖǝ̀wó .yí lǝ́ ránmǝ̀ fàfàmǝ̀.» ⁴⁹ gàkémǝ̀ í gbǝ lǝ̀ ɔconúán, àmǝ̀ ɖǝ̀ká có àmǝ̀ kǝ kpàcɛ̀ nǝ̀ sinsin gbɔ̀ í nu ǝ̀nyɔ̀n là : «tɔ̀ ʋi yɔ̀nrònʋiá ku, ká gbe dayá nǝ̀ àɔcotɔá. O» ⁵⁰ vɔ̀á yesu kǝ́ sé ǝ̀nyɔ̀n lá, lǝ nu nǝ̀ bǝ: «ká ʋɔ̀nʋɔ̀n o, ɔcɔɛ̀ɔce ɖǝ̀ɖǝ̀ iá kpɔ̀ ɔcɔ̀ɔcɔ̀.» ⁵¹ í gàkémǝ̀ í ɖo àɔcɔmǝ̀án, ŋ́gbe ɖǝ̀mɔ̀n nǝ̀ àmǝ̀ ɖǝ́ bǝ́ ná ɖo mǝ̀ kidǝ̀ séŋ́wu petro, Yohanɛs jakɔbo kiɗǝ̀ ɖǝ̀ʋiá yǝ̀ dàdá kidǝ̀ nànán. ⁵² Kpɔ̀ wó seé lǝ fánʋi ílǝ̀ se vǝ̀vǝ̀ dǝ ɖǝʋiá tá vɔ̀á ǝ̀nú bǝ: «ŋ́ká gbǝ fánʋi o ŋ́kú o ǝ̀lǝ́ dánrɔ̀n.» ⁵³ vɔ̀á wolǝ ʒú í wo yán bǝ̀ ǝ̀ku. ⁵⁴ vɔ̀á yesu lǝ ɖeʋiá lo yɔɛ̀ kidǝ̀ ǝ̀gbǝ̀ sinŋ́sinŋ́ : «ǝ̀ʋi nyǝ̀ nyɔ̀n» ⁵⁵ yǝ̀ gbɔ̀ngbɔ̀n gbɔ̀ ícó ʒéɖǝkín ́.yesu biɔ bǝ́ wóá nǝ̀ ǝ̀ŋ́ɖǝ́ká nǝ̀ àɖú ́ ⁵⁶ ǝ̀kpácá àmǝ̀ kǝ̀ jiá wó vɔ̀á yesu lǝ nu nǝ̀ wó bǝ woŋ́ká nu nǝ̀ àmǝ̀ ɖǝ̀kin ǝ̀nukǝ́ jɔá o.